TYKANIE i VYKANIE w języku słowackim

TYKANIE oraz VYKANIE to bardzo ważne zagadnienie języka słowackiego, którego zazwyczaj omawia się już na samym początku nauki. Dlaczego? Ponieważ jeżeli opanujesz tę kwestię, będziesz mógł od początku swojej przygody z tym językiem poprawnie zwracać się do Słowaków. Moim zdaniem jest to naprawdę istotne, w końcu pierwsze wrażenie jest tylko jedno!

Jeśli wolisz przekaz w formie wideo, zapraszam do filmu, który znajdziesz poniżej. Jeśli natomiast wolisz czytać – przescrolluj stronę troszkę niżej i kontynnuj lekturę. 🙂

Zacznijmy od wyjaśnienia, co w ogóle rozumie się w języku słowackim pod określeniami TYKANIE oraz VYKANIE.

Przyjrzyjmy się teraz kilku zdaniom z czasownikami vykať oraz tykať – zobacz, w jakich kontekstach możesz ich używać.

VYKAŤ

Niektorí mi začali vykať, ale povedal som im, aby mi tykali. Niektórzy zaczęli mówić do mnie na Pan, ale powiedziałem im, aby zwracali się do mnie na ty.

V Amerike je zvykom vykať, a pritom druhého oslovovať menom. W Ameryce panuje zwyczaj mówienia sobie na Pan/Pani przy jednoczesnym zwracaniu się do drugiej osoby po imieniu.

Šéfovi by sa malo vykať. Do szefa należy zwracać się na Pan.

Chcel som mu ako staršiemu vykať. Ze względu na to, że jest starszy, chciałem zwracać się do niego na Pan.

TYKAŤ

Môžeme si tykať? – Możemy przejść na ty?

Prosím vás, tykajme si. – Proszę, mówmy sobie na ty.

A veď si potykajme. – Przejdźmy na ty.

Ak chcete, môžete mi tykať. – Jeśli Pan chce, może zwracać się Pan do mnie na ty.

Bola by som rada, keby sme si začali tykať. – Będzie mi miło, jeśli przejdziemy na ty.

TYKANIE, czyli mówienie na ty, jest raczej jasne, ponieważ opiera się na tych samych zasadach, które obowiązują w języku polskim. Czyli zwracając się do danej osoby, z którą jesteśmy w bliższych stosunkach albo z którą po prostu przeszliśmy już na ty, używamy czasownika w 2. osobie liczby pojedynczej.

Ahoj Ondrej, ako sa máš?Cześć Ondreju, jak się masz?

Čo si robil cez víkend?Co robiłeś w weekend?

Poď so mnou na kávu!Chodź ze mną na kawę.

Mohol by si mi zavolať zajtra ráno?Mógłbyś zadzwonić do mnie jutro rano?

VYKANIE wymaga natomiast dokładniejszego wyjaśnienia. Jak już pewnie wiecie lub się domyśliliście na podstawie podanych przykładów, w słowackim nie używamy – tak jak ma to miejsce w polskim – wyrażeń Pan/Pani/Państwo. W słowackim do osoby, z którą nie znamy się blisko zwracamy się na „wy” czyli w 2. osobie liczby mnogiej.

Dobrý deň pán Ondrej, ako sa máte?Dzień dobry panie Ondreju, jak się Pan miewa?

Čo ste robili cez víkend?Co robił Pan w weekend?

Poďte so mnou na kávu!Proszę pójść ze mną na kawę!

Mohli by ste mi zavolať zajtra ráno?Mógłby Pan do mnie zadzwonić jutro rano?

Jeżeli w zdaniu używamy samego czasownika, to jest to dosyć proste – zawsze stosujemy odpowiednią formę czasownika w 2. osoby liczby mnogiej. W naszych przykładach odmienione czasowniki pochodzą kolejno od następujących bezokoliczników: mať sa, robiť, ísť, môcť.

Sprawa się trochę komplikuje, jeżeli w zdaniu używamy przymiotnika, imiesłowu biernego, liczebnika porządkowego, zaimka lub słowa sám, rád, vinen, hoden. Wówczas forma tego elementu zdania musi być zgodna z formą osoby, do której się zwracamy.

Pani Novákova, boli ste spokojná s našou prácou?Pani Nováková, czy była Pani zadowolona z naszej pracy?

Pán učiteľ, boli ste zvolený za najlepšieho učiteľa v našej škole.Panie nauczycielu, został pan wybrany najlepszym nauczycielem w naszej szkole.

Pani Kováčová, prichádzate ako prvá.Pani Kováčová, przychodzi pani jako pierwsza.

Pán Kováč, ukončili ste preteky ako druhý.Panie Kováč, ukończył pan wyścigi jako drugi.

Vy ste , ktorú som celý život hľadal.Jest pani tą, której szukałem przez całe życie.

Vy ste ten, na ktorého som čakal.Jest pan tym, na kogo czekałem.

Pán riaditeľ, dnes prichádzate sám?Panie dyrektorze, dziś przychodzi pan sam?

Pani Gajdošová, rada navštevujete talianske mestá?Pani Gajdošová, chętnie odwiedza pani włoskie miasta?

Zwróć uwagę na to, że w powyższych przykładach czasownik pozostaje w formie 2. osoby liczby mnogiej. Jedynie zaznaczone elementy, które wymieniam przed przykładami, przyjmują formę zgodną z podmiotem zdania.

Kiedy natomiast zwracamy się do większej ilości osób, wszystkie elementy mają formę liczby mnogiej – zarówno czasownik jak i pozostałe części zdania.

Vážení študenti, dúfame, že ste si počas prázdnín dobre oddýchli a ste pripravení na nový školský rok. – Drodzy studenci, mamy nadzieję, że dobrze odpoczęliście przez wakacje i jesteście gotowi na nowy rok szkolny.

Milí poslucháči, vítame vás v novom programe v našom rozhlase. Vy ste , ktorí ho počúvajú ako prví. – Drodzy słuchacze, witamy was w nowym programie w naszym radiu. Jesteście tymi, którzy słuchają go jako pierwsi.

Milí turisti, radi by sme vás teraz pozvali na malé občerstvenie. – Drodzy turyści, chcielibyśmy was teraz zaprosić na mały poczęstunek.

***

Mam nadzieję, że teraz kwestia tykania i vykania w języku słowackim jest dla Ciebie bardziej zrozumiała. Materiał PDF do tekstu wraz z ćwiczeniem do samodzielnego wypełnienia znajdziesz TUTAJ. Daj znać w komentarzu, czy udało ci się poprawnie uzupełnić wszystkie zdania. 😉

A.

0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments